Miesiąc świadomości raka u dzieci: lepsze zrozumienie raka u dzieci

Każdego roku we wrześniu na całym świecie obchodzony jest Miesiąca Świadomości Nowotworów Dziecięcych. Celem tej akcji jest zwrócenie uwagi na nowotwory u dzieci i młodzieży, przekazywanie wiedzy oraz podkreślenie znaczenia badań naukowych i specjalistycznej opieki medycznej.

Rak u dzieci występuje rzadko. Niemniej jednak temat ten ma ogromne znaczenie zarówno dla dotkniętych nim rodzin, jak i dla środowiska medycznego. Warto przy tym pamiętać, że: dzieci chorują czasami na zupełnie inne rodzaje nowotworów niż dorośli. Również przebieg choroby, leczenie i rokowania mogą się znacznie różnić.

Jak często występuje rak u dzieci?

Według aktualnych danych Instytutu Roberta Kocha oraz Rejestru Nowotworów Dziecięcych w Niemczech co roku diagnozuje się około 2 350 nowych przypadków nowotworów u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia. Odpowiada to w przybliżeniu 0,3 procenta dzieci, u których przed ukończeniem 18. roku życia rozpoznaje się nowotwór złośliwy. Innymi słowy: mniej więcej jedno na 330 dzieci otrzymuje diagnozę nowotworową przed osiągnięciem wieku dorosłego.

W porównaniu z ogólną liczbą zachorowań na nowotwory w Niemczech jest to stosunkowo niewielka liczba. Niemniej jednak RKI określa nowotwory u dzieci w wieku od jednego roku jako najczęstszą przyczynę zgonów spowodowanych chorobą. Ważne jest tu zastrzeżenie „spowodowanych chorobą”, ponieważ nie obejmuje ono na przykład zgonów w wyniku wypadków.

Jednocześnie w ostatnich dziesięcioleciach szanse na przeżycie wielu młodych pacjentów znacznie się poprawiły. Jednak to, jakie są rokowania w konkretnym przypadku, zawsze zależy od danej choroby i wielu innych czynników.

Nie wszystkie nowotwory u dzieci są takie same

Rozkład rodzajów nowotworów znacznie różni się od tego u dorosłych. Choroby takie jak rak płuc, prostaty, piersi czy jelita grubego, które często występują u dorosłych, u dzieci są niezwykle rzadkie.

Największe grupy diagnostyczne w wieku dziecięcym i młodzieżowym to białaczki, które stanowią około 28–30 procent wszystkich chorób. Kolejne miejsca zajmują nowotwory ośrodkowego układu nerwowego (OUN) , które stanowią około 23–25 procent, oraz chłoniaki , które stanowią około 14–18 procent. Ponadto występują różne nowotwory, które są typowe przede wszystkim dla wieku dziecięcego. Należą do nich na przykład neuroblastomy, nefroblastomy i retinoblastomy, a także niektóre nowotwory tkanek miękkich, kości i komórek rozrodczych.

Różnice te są jednym z powodów, dla których onkologia dziecięca i młodzieżowa jest wysoce wyspecjalizowaną dziedziną medycyny.

Nowotwory OUN i astrocytomy

Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego stanowią, zaraz po białaczkach, jedną z największych grup diagnostycznych u dzieci i młodzieży. Obejmują one różne schorzenia, które różnią się między sobą na przykład pod względem lokalizacji, właściwości biologicznych i przebiegu.

Do najczęstszych pojedynczych rozpoznań wśród nowotworów OUN należą astrocytomy. Powstają one z komórek należących do tkanki łącznej układu nerwowego. Termin „astrocytoma” nie opisuje jednak jednolitej choroby: istnieją różne jej formy i właściwości biologiczne. Dlatego na podstawie samej nazwy nie można wyciągnąć wiarygodnych wniosków dotyczących indywidualnego przebiegu choroby.

Znaczący postęp – ale nie w każdym przypadku w takim samym stopniu

Leczenie nowotworów u dzieci znacznie się rozwinęło na przestrzeni dziesięcioleci. Najnowsza analiza RKI wskazuje na wysokie długoterminowe prawdopodobieństwo przeżycia w przypadku wszystkich nowotworów złośliwych występujących u dzieci łącznie. Niemniej jednak wyniki znacznie się różnią w zależności od poszczególnych rodzajów nowotworów i grup ryzyka.

Oprócz przeżycia ważną rolę odgrywa dziś również długoterminowy stan zdrowia po przebytej chorobie nowotworowej. Opieka po leczeniu, opieka paliatywna oraz badania nad potencjalnymi późnymi następstwami choroby stanowią zatem istotne elementy onkologii dziecięcej i młodzieżowej.

Uwaga prowadzi do wiedzy

Miesiąc Świadomości Raka u Dzieci przypomina, że rak u dzieci występuje rzadko, ale ma duże znaczenie zarówno z medycznego, jak i społecznego punktu widzenia. Stanowi on okazję do przekazania rzetelnych informacji na temat różnych schorzeń, postępów w leczeniu oraz nadal istniejących wyzwań.

W tym kontekście szczególnie ważne jest zróżnicowane podejście. Pod pojęciem „nowotwory dziecięce” kryje się wiele różnych chorób. Statystyczne wskaźniki przeżywalności są cenne dla badań naukowych i medycyny, nie pozwalają jednak na pewne prognozy dotyczące konkretnej osoby.

 

Uwaga: Niniejszy artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny w zakresie zdrowia. Nie może on zastąpić indywidualnej porady lekarskiej, diagnozy ani leczenia. W przypadku pytań dotyczących konkretnej choroby osoby dotknięte chorobą oraz ich bliscy powinni zwrócić się do personelu medycznego prowadzącego leczenie.

Źródła: Instytut Roberta Kocha i Niemiecki Rejestr Nowotworów, Rak w Niemczech 2021–2023; Instytut Roberta Kocha, Rak u dzieci i młodzieży w Niemczech – przegląd; Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC/WHO), Miesiąc Świadomości Nowotworów Dziecięcych; Niemiecki Rejestr Nowotworów Dziecięcych, Raport roczny 2022.